Monday, 18 January 2021

චීන - රුසියා විදේශ ඇමතිවරු



චීන හා රුසියා විදේශ අමාත්‍යවරු පවසන්නේ එක්සත් ජනපදය, ඉරානය සහ ප්‍රධාන ලෝක බලවතුන් අතර අත්සන් තැබුණු 2015 බහුපාර්ශ්වික න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමකට ‘කොන්දේසි විරහිතව’ හැකි ඉක්මනින් ආපසු පැමිණ ඉරානයට මෙන්ම තෙවන පාර්ශ්වීය ආයතනවලට සහ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කළ යුතු බවයි. රුසියානු සහ චීන විදේශ ඇමතිවරු සඳුදා යුරෝපා සංගමයේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රධානී ජෝශප් බොරෙල්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවති ඉරාන න්‍යශ්ටික ගිවිසුම තුළ ඉතිරි වී ඇති පාර්ශවයන්ගේ විදේශ ඇමතිවරුන්ගේ රැස්වීමක් (වීඩියෝ තාක්ෂණය ඔස්සේ) අමතමින් ඒ බව ප්‍රකාශ කළහ.

රැස්වීමේදී චීන විදේශ ඇමති වැන්ග් යී කියා සිටියේ එක්සත් ජනපදය ඉරාන න්‍යශ්ටික ගිවිසුමෙන් ඉවත් වීම සහ ඉරානය පිළිබඳ එහි ඊනියා ‘උපරිම පීඩන’ ප්‍රතිපත්තිය, න්‍යෂ්ටික වැඩපිළිවෙලට අදාළ ටෙහෙරානයේ අභියෝගවලට මූලික හේතු බවයි. එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ධුරයට පත්වූ ජෝ බයිඩන් නැවත ගිවිසුම හා එක්වන බවට පොරොන්දු වී ඇති නමුත් වොෂින්ටනය ඒ සමඟම ටෙහෙරානයට වැඩි පීඩනයක් එල්ල කරමින් සිටීම නිසා ඉරාන න්‍යෂ්ටික තත්ත්වය තීරණාත්මක අවස්ථාවකට පැමිණ ඇති බව ඔහු පැවසීය.

ගිවිසුම අනුව අදාළ කොන්දේසිවලට අනුගතවීම සම්පූර්ණයෙන් නැවත ආරම්භ කරන ලෙස චීන විදේශ අමාත්‍යවරයා ඉරානයෙන් ඉල්ලා සිටි අතර එක්සත් ජනපදය ගිවිසුමට නැවත පැමිණීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීම සඳහා ගිවිසුමේ අනෙකුත් පාර්ශ්වකරුවන් හැකි ඉක්මනින් සාකච්ඡා ආරම්භ කළ යුතු යැයි යෝජනා කළේය.

එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඞ් ට්‍රරම්ප් 2018 මැයි මාසයේදී ඒකපාර්ශවිකව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ගිවිසුමෙන් ඉවත් කළ අතර ජාත්‍යන්තර විවේචන නොතකා ඉස්ලාමීය ජනරජයට එරෙහිව ‘මෙතෙක් පැවති දරුණුම’ සම්බාධක මුදා හැරියේය. දැඩිසේ විවේචනයට ලක්වූ, ඉවත්වීමෙන් පසුව, වොෂින්ටනය උත්සාහ කරන්නේ ඉතිරි අය ඔවුන්ගේ බැඳීම්වලට කැපවීම වැළැක්වීමට සහ එමගින් ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය තාන්ත‍්‍රිකත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලබන ඓතිහාසික ගිවිසුම විනාශ කිරීමට ය.

ඉරානය ගිවිසුමට අනුව වසරක් මුළුල්ලේම අනුකූලව කටයුතු කළ අතර, ඉරාන ආර්ථිකයට ඇමරිකානු තහනමේ බලපෑම මගහරවා ගනිමින් සම - අත්සන්කරුවන් ක්‍රියා කරනු ඇතැයි බලා සිටියේය.
එක්සත් ජනපදය ගිවිසුමෙන් ඒකපාර්ශ්විකව ඉවත්වීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ටෙහෙරානය න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමේ 26 සහ 36 වන වගන්තිවලට අනුකූලව න්‍යෂ්ටික බැඳීම් පස් වතාවක් ආපසු ගෙන ගිය නමුත් එක්සත් ජනපද සම්බාධකවලින් අන්‍යෝන්‍ය වෙළඳාම ආරක්ෂා කර ගැනීමට ප්‍රායෝගික ක්‍රම යුරෝපය සොයාගත් වහාම එම පියවර ආපසු හැරවිය හැකි බව අවධාරණය කළේය.

චීන විදේශ ඇමතිවරයා සිය දේශනයේදී වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේ ගිවිසුම ආරක්ෂා කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව අපේක්ෂා කළ පරිදි තත්ත්වය නිවැරදි දිශාවට ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් දැරීමේ වැදගත්කම ය.

ගිවිසුමට අදාළ ආරවුල් සාධාරණව හා අපක්ශපාතීව විසඳිය යුතු බව පැවසූ වැන්ග්, ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාකාරකම් සොයාබැලීමට ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියට ( සහාය දැක්වීමට සහ මේ සම්බන්ධව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයේදී මතුවන ගැටළු නිසි ලෙස හැසිරවීමට සංවාද හා සහයෝගීතාව අවශ්‍ය බවද පෙන්වාදුන්නේය.  ගිවිසුමට සියලු ගැටළු විසඳිය නොහැකි බව අවධාරණය කළ ඔහු, කලාපීය ආරක්ෂක ගැටළු සෘජුවම ගිවිසුමට සම්බන්ධ කිරීම, එය ක්‍රියාත්මක කිරීම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී බාධකයක් වන බවට අනතුරු ඇගවීය.

පූර්ව කොන්දේසි නොමැතිව එක්සත් ජනපදය නැවත ගිවිසුම වෙත ආයුතුය: ලාව්රොව්

මේ අතර, රැස්වීම ඇමතූ රුසියාවේ විදේශ ඇමති සිර්ගේයි ලාව්රෝව්, ගිවිසුම වෙත නැවත පැමිණීම සඳහා එක්සත් ජනපදය කිසිදු පූර්ව කොන්දේසියක් ඉදිරිපත් නොකළ යුතු බව කියා සිටියේය.

”එක්සත් ජනපදය ගිවිසුම වෙත නැවත පැමිණීම කිසිදු පූර්ව කොන්දේසියකින් තොරව විය යුතු යැයි අපි විශ්වාස කරමු. පාර්ශ්වකරුවන් සමඟ එක්ව අපි මෙම කාර්යයේදී අර්ථවත් වැඩකටයුතු සඳහා සූදානම්ව සිටිමු. නිවැරදි කිරීමේ මාවතේ ගමන් කිරීමට ඇමරිකාවට උදව් කිරීමට අපි සූදානම්. ඒ අපේ පොදු අවශ්‍යතාව යයි”, ලාව්රොව් වැඩිදුරටත් පැවසීය.

ඉරානය කළ ප්‍රකාශයන් රුසියාව විසින් සැලකිල්ලට ගෙන ඇති බව ලාව්රොව් සඳහන් කළ අතර, එක්සත් ජනපදය එක්වූ විගසම, ගිවිසුමට අනුව ක්‍රියා කිරීමට ඉරානය සූදානම් බවට ප්‍රකාශ කර ඇති බව පෙන්වා දුන්නේය.
”ගිවිසුමෙහි වත්මන් සාමාජිකයින් පමණක් නොව වොෂිංටන් ද මෙම සංඥාව සැලකිල්ලට ගනු ඇතැයි අපි බලාපොරොත්තු වෙමු. එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩල 2231 යෝජනාව දැඩිව පිළිපැදීමට ඇමරිකාව බැඳී ඇති අතර, එය එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියේ 25 වන වගන්තිය අනුව සෑම රාජ්‍යකම යුතුකමකි” යනුවෙන් රුසියානු විදේශ ඇමැතිවරයා අවධාරණය කළේය.

ගිවිසුමෙහි ඉතිරි සාමාජික රටවල (රුසියාව, චීනය, යුරෝපා සංගමය, ජර්මනිය,  ප්‍රංශය හා එක්සත් රාජධානිය) රැස්වීම අවසානයේ නිකුත් කළ ඒකාබද්ධ නිවේදනයක දී විදේශ ඇමැතිවරු හය දෙනා ගිවිසුම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ ඔවුන්ගේ කැපවීම යළිත් අවධාරණය කළහ.

ට්‍රම්ප් ගිවිසුමෙන් ඒකපාර්ශ්විකව ඉවත්වීම පිළිබඳව අමාත්‍යවරුන් සිය ‘කණගාටුව’ යළිත් අවධාරණය කළ අතර, එම ගිවිසුම අනුමත කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ නොම්මර 2231 ආරක්ෂක මණ්ඩල යෝජනාව සම්පූර්ණයෙන්ම බලාත්මක බව අවධාරණය කළෝය..


එක්සත් ජනපදය බහුපාර්ශ්වික ගිවිසුමට නැවත පැමිණීමේ හැකියාව පෙන්වා දෙමින් ඒකාබද්ධව එම තත්ත්වය විසඳාගැනීමට ඇති සූදානම අවධාරණය කළහ. 

 

චීනය දරිද්‍රතාවය ජයගනිමින් මානව වංශ කතාවේ ඉතිහාසයේ මහා ජයස්ථම්භයක් කරා පැමිණ ඇත. 

නිරිතදිග චීනයේ ගුයිෂෝ ප්‍රාන්තයේ අවසන් දුප්පත් කලාප නවය නිරපේක්ෂ දරිද්‍රතාවය තුරන් කර ඇති බව පළාත් රජය සඳුදා (23.11.2020) නිවේදනය කළේය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ චීනයේ ලියාපදිංචි දරිද්‍රතා කලාප 832ම දරිද්‍රතාවයෙන් මිදී ඇති බවයි.


මේ මස මුලදී තෙවන පාර්ශ්වීය ආයතන විසින් කරන ලද තක්සේරුවකින් පෙනී ගොස් ඇත්කේ ගුයිෂෝහි කලාප නවයේ සමස්ත දරිද්‍රතාවයේ ප්‍රතිශතය බින්දුව දක්වා අඩු වී ඇති බවත්, එම ප්‍රදේශවල ජීවත් වන ජනතාව අතර තෘප්තිමත් බවේ අනුපාතය සියයට 99 ඉක්මවා ඇති බව යැයි දරිද්‍රතාවය තුරන් කිරීමේ හා සංවර්ධන කටයුතු පිළිබඳ පළාත් අධ්‍යක්ෂ ලී ජියාන් පැවසීය.
ඔහු ඒ බව ප්‍රකාශ කළේ එම ප්‍රාන්තයේ දරිද්‍රතාවය පිටුදැකීමේ හා සංවර්ධනය පිළිබඳ කාර්යාලයේ පැවති පුවත්පත් සාකච්ඡාවකදී ය.


මෙම කලාප නවයේ දිළිඳු ජනතාවගේ සාමාන්‍ය වාර්ෂික ශුද්ධ ආදායම යුවාන් 11,487ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය මේ වසරේ නියම කර ඇති යුවාන් 4,000 ක ජාතික දරිද්‍රතා රේඛාවට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතින බව ලී පෙන්වා දුන්නේය.


2020 අවසන් වන විට නිරපේක්ෂ දරිද්‍රතාවය තුරන් කිරීමට චීනය ප්‍රතිඥා දී තිබුණි. 2019 අවසානයේදී රටේ වයඹ, නිරිතදිග හා දකුණේ කලාප 52ක් දරිද්‍රතා ලැයිස්තුවේ රැඳී සිටියහ. මෙම මස මුලදී, සින්ජියැන් උයිගර් ස්වයං පාලන කලාපය, ගුවැන්සි ෂුවාං ස්වයං පාලන කලාපය, නින්ග්ෂියා හුයි ස්වයං පාලන කලාපය මෙන්ම යුනාන්, සිචුවාන් සහ ගන්සු පළාත්වල දරිද්‍රතාවයෙන් මිදුණි. විශාලතම දුප්පත් ජනගහනය සහිත පළාත් මට්ටමේ කලාපයක්ව පැවති ගුයිෂෝ 2012 සිට මිලියන 9 කට අධික ජනතාවක් දරිද්‍රතාවයෙන් මුදවා ගෙන තිබේ.


”දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන සෑම ප්‍රාන්තයක්ම ඉවත් කිරීමෙන් ඇගවෙන්නේ චීනය සහශ්‍ර ගණනාවක් පුරා පැවති දරිද්‍රතාවයේ ප්‍රශ්නය විසඳා ඇති බවයි”යැයි ගුයිෂෝ සමාජ විද්‍යා ඇකඩමියේ පර්යේෂක ගා ඕ ගෑන්ග් පැවසීය.


නව සංවර්ධන අවධියේදී දරිද්‍රතාවය තුරන් කිරීමේ ජයග්‍රහණ තහවුරු කර ගැනීම සඳහා වඩ - වඩාත් ග්‍ර මීය සක්‍රීයකරන උත්සාහයන් පවත්වාගෙන යායුතු බව ගා ඕ මහතා පෙන්වා දුන්නේය. දරිද්‍රතා ලැයිස්තුවෙන් මෑතකදී ඉවත් කළ කලාප නවයෙන් එකක් වන්නේ යාන්හේ ටුජියා ස්වයං පාලන කලාපයයි. ඔක්තෝබර් අග දී, යාන්හේ බියන්ජියැන් ගම්මානයේ පදිංචිකරුවෙකු වන චෙන් මාෆු, ඔහුගේ පවුල දරිද්‍රතාවයෙන් මුදවා ඇති බවට තහවුරු කරන ලියවිල්ලකට අත්සන් තැබීය.


”මගේ පුතුන් දෙදෙනා දැන් ෂෙජියැන්ග් පළාතේ සේවය කරන අතර පෙරට වඩා ඔවුන්ගේ තත්වය ඉතා හොඳය”. චෙන් පැවසුවේ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් පස් දෙනාගෙන් සෑම අයෙකුගේ වාර්ෂික ශුද්ධ ආදායම යුවාන් 10,000 ඉක්මවන බවයි. බියන්ජියැන් හි පදිංචිකරුවන්ගේ ජීවන තත්ත්වය 2014 දී ලියාපදිංචි දුප්පතුන් 699ක් සිටි තත්වයට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් ය. ”බියන්ජියැන් හි දරිද්‍රතාවයට ප්‍රධාන හේතුව දුර්වල ප්‍රවාහන සේවාවයි. ගමෙන් පිටතට යා හැකි එකම මාර්ගය වූයේ කඳු මුදුන අසල ඇති පටු අඩිපාරක්” යැයි චෙන් පැවසීය.


පසුගිය වසරවල චීනය දරිද්‍රතාවය අවම කිරීම සඳහා සිය ප්‍රයත්නයන් තීව්‍ර කරද්දී, ගම බාහිර ලෝකය හා සම්බන්ධ කරමින් නව මාර්ග ඉදිකරන ලදි. චෙන්ගේ නිවසට යන අඩිපාර පවා කොන්ක්‍රීට් අතුරා සකස් කරනු ලැබ ඇත. ප්‍රවාහනය වැඩිදියුණු කිරීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස ධීවර, පශු සම්පත් ඇතුළු ග්‍රාමීය කර්මාන්ත දියුණු වී ගම සමෘද්ධිමත් වීමට පටන් ගත් අතර එමගින් ප්‍රදේශවාසීන්ගේ ආදායම් තත්ත්වය දියුණු විය.


මේ වසරේ නිරපේක්ෂ දරිද්‍රතාවය තුරන් කිරීමත් සමග චීනය එක්සත් ජාතීන්ගේ 2030 තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා වූ වැඩසටහනේ දරිද්‍රතාවය අවම කිරීමේ ඉලක්කය නියමිත කාලයට වඩා වසර 10කට පෙර ජයග්‍රරහණය කොට ඇත.


පසුගිය වසර 40 කාලය තුළ මිලියන 850ක් පමණ චීන ජාතිකයෝ දුගී බවින් මුදා ගැනී ඇත. වසර 2012 දී පැවති 18 සමුළුවේදී චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ශතවර්ෂ ඉලක්ක දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය.
චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පිහිටුවා වසර 100 පිරීමට නියමිත 2021 වනවිට චීනය දුගී බවින් මිදීමේ ඉලක්කය  චීන විප්ලවය ජයග්‍රහණය කොට වසර 100ක් පිරීමට නියමිත 2049 වනවිට චීනය නවීන, සංවර්ධිත, සෞභාග්‍යමත්, සහජීවනයෙන් පිරි, සංස්කෘතික, අලංකාර සහ හරිත වූ සමාජවාදී රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමේ ඉලක්කය 2012 දී පැවති 18 චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂ සමුළුවෙන් පසු 2019 දක්වා කාලය තුළ මිලියන 95ක ජනතාවක් දරිද්‍රතාවයෙන් මුදා ගැනී ඇත.


දැනට මිලියන 90කට අධික සාමාජිකත්වයකින් යුත් චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ආරම්භ වූයේ සාමාජිකයින් 58 දෙනෙකුගෙන් යුතුව 1921 දීය. සාමාජිකයන් 12 දෙනෙක් සහභාගී වූ ප්‍රථම ජාතික සමුළුව 1921 ජූලි 23 දා සිට 31 දක්වා පැවැත්වුණේ ශැන්හයි නගරයේදීය. ප්‍රදේශබද යුද අධිපතියන්, විදේශ හමුදාවන්, දෙවන ලෝක යුද සමයේදී ජපන් ආක්‍රමනිකයින් හා අවසානයේ කු ඕමින්ටෑන්ග් රජයේ හමුදාවන් පරාජය කරමින් 1949 ඔක්තෝබර් මාසයේදී චීන විප්ලවය ජයග්‍රහණය කළේය.


චීනයේ මෙම ඓතිහාසික ජයග්‍රහණය චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ මෙන්ම සමාජවාදයේ ජයග්‍රහණයක් බව ජාත්‍යන්තර විචාරකයින්ගේ මතයයි. 

 

RCEP ගිවිසුම, ආසියා-පැසිෆික් සහයෝගීතාව, ගෝලීය පශ්චාත් වසංගත සංවර්ධනය


වසර අට (08) ක දීර්ඝ කාලීන සාකච්ඡාවකින් පසු ආසියා - පැසිෆික් කලාපයේ රටවල් 15ක් සම්බන්ධ කරගත් මෙගා නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් 2020. 11. 15 දා නිල වශයෙන් අත්සන් කරනු ලැබීය. එය කාලෝචිත හා ප්‍රරවර්ධනාත්මක පියවරක් වනවාට අමතරව කලාපීය වශයෙන් නව ගම්‍යතාවයක් ඇති කරමින් ගෝලීය පශ්චාත් වසංගත ආර්ථික ප්‍රකෘතිය පහසුකරනු ඇත.


අග්නිදිග ආසියානු ජාතීන් දස (10) දෙනෙකුගෙන් යුත් ආසියාන් සංවිධානය සහ චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය වීඩියෝ තාක්ශනය හරහා එක්වෙමින්, එම කලාපීය විස්තීර්ණ ආර්ථික හවුල්කාරිත්ව (RCEP) ගිවිසුමට අත්සන් තැබූහ. වෙළඳ බාධක අඩුකිරීමට සහ කලාපය තුළ සබඳතා ප්‍රවර්ධනය කිරීමට එකඟ වූහ. ලෝකයේ විශාලතම නිදහස් වෙළඳ කලාපය බිහිවූයේ අවිනිශ්චිතතාවයන්ගෙන් පිරි තීරණාත්මක මොහොතකය. මතුව එන ආරක්ෂණවාදය සහ ඒකපාර්ශ්විකත්වය මෙන්ම ඇතැම් රටවලින් සිදු කෙරෙන වෙළඳ හා ආර්ථික හිරිහැර කිරීම ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාවයට මෙන්ම විවෘත ලෝක ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමේ ගෝලීය ප්‍රවේශයට බරපතල තර්ජනයක් වී තිබේ.


කොවිඩ්-19 වසංගතය හේතුවෙන්, 1930 ගණන්වල මහා අවපාතයෙන් පසු ඇති වූ විශාලතම අවපාතය හමුවේ, ලෝකය, ආර්ථිකය පණගැන්වීමේ අරගලයක යෙදී සිටී. පසුගිය මාසයේදී ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල 2020 වර්ෂය සඳහා ගෝලීය වර්ධනයේ සියයට 4.4 ක තියුණු පහත වැටීමක් අපේක්ෂා කරන බවට අනතුරු ඇගවීය. මෙවැනි අස්ථාවර තත්වයන් යටතේ, මෙගා වෙළඳ ගනුදෙනුව අස්සන් තැබීම, එම රටවල්වල බහුපාර්ශ්වීයත්වය සහ නිදහස් වෙළඳාම සඳහා ඇති ශක්තිමත් සහයෝගය සහ කැපවීම තහවුරු කිරීමකි. වෙළඳ ගිවිසුමට අනුව, අත්සන්කරුවන් අතර ආනයන සඳහා වන තීරුබදුවලින් සියයට 90ක් ක්‍රමානුකූලව ඉවත් කරනු ඇති අතර, ඊ-වාණිජ්‍යය, වෙළඳාම සහ බුද්ධිමය දේපල සඳහා පොදු නීති රීති සකස් කරනු ඇති අතර එමගින් විශාල වශයෙන් ආයෝජන ඉහළ නංවනු ඇත. කාර්මික හා සැපයුම් දාම තවදුරටත් ඒකාබද්ධ වනු ඇත. කලාපය පුරා භාණ්ඩ, අරමුදල් සහ පුද්ගලයින් ගමන් කිරීමට පහසුකම් සැපයෙනු ඇත. වෙළඳ ආරක්ෂණවාදය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම, බහුපාර්ශ්වික සහයෝගීතාව ඉහළ නැංවීම, දැනටමත් පවතින ඔවුන්ගේ සමීප වෙළඳ සබඳතා ශක්තිමත් කිරීම සහ කලාපීය ආර්ථික ඒකාබද්ධතාවය සහ සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම සඳහා රටවල් 15ක සාමූහික කැමැත්ත මෙම ගිවිසුමෙන් ප්‍රබල ලෙස ප්‍රදර්ශනය වේ.


චීන අගමැති ලී කේකියැන්ග් 2020 නොවැම්බර් 15 වන දින බීජිං හිදී වීඩියෝ තාක්ෂණය ඔස්සේ 4 වන කලාපීය විස්තීර්ණ ආර්ථික හවුල්කාරිත්ව (RCEP) නායකයින්ගේ රැස්වීමට සහභාගී විය.


චීන අග්‍රාමාත්‍ය ලී කෙකියැන්ග් පැවසුවේ ආර්සීඊපී ගිවිසුම ”බහුපාර්ශ්වීය හා නිදහස් වෙළඳාමේ ජයග්‍රහණයක්” බවයි. රැස්වීමට සහභාගී වූ වෙනත් රටවල නායකයින් ද එවැනිම අදහස් දැක්වූහ.


මෙම කලාපීය ආර්ථික හවුල්කාරීත්වය ආරම්භ කරන ලද්දේ ආසියාන් සංවිධානය විසිනි. එයට සහභාගී වීමට චීනය, ජපානය, දකුණු කොරියාව, ඉන්දියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය ආරාධනා ලැබූහ. 2019 නොවැම්බරයේ පැවති සාකච්ඡාවල අවසාන මොහොතේදී ඉන්දියාව ඉවත්වීමට තීරණය කළේය. ආසියා-පැසිෆික් කලාපයේ බොහෝ ප්‍රධාන එක්සත් ජනපද මිත්‍රයින් මෙම ගිවිසුමේ සිටින අතර චීනයට මෙම රටවල හෝ ආසියාන් රටවල ආකල්පය මත ආධිපත්‍යය දැරීමට නොහැකිය. කෙසේ වෙතත්, සමහර එක්සත් ජනපද හා බටහිර පුද්ගලයින් තවමත් විශ්වාස කරන්නේ චීනය මෙම හවුල්කාරීත්වයෙහි ‘විශාලතම ජයග්‍රාහකයා’ බවයි.


සෑම රටකටම මෙම ගිවිසුමේ ජයග්‍රාහකයන් විය හැකිය. චීනයේ සංවර්ධනය සඳහා මූලික මාර්ගය මෙයයි. බලපෑම් ක්ෂේත‍්‍රවල පදනම මත ගෝලීය සිතියම තවදුරටත් ආලේප කළ නොහැක. බහුපාර්ශ්වීයත්වය තවමත් ජීව ශක්තියෙන් පිරී ඇති බවත් අපට එයට සහභාගී වීමට පුළුල් ඉඩක් ඇති බවත් මෙම ගිවිසුමෙන් (RCEP) පෙන්වා දේ. අප මෙතෙක් අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රතිලාභ සහ ජයග්‍රාහී සංවර්ධනයේ මාවතට අනුගත වී ඇති අතර අපි දිගටම එම මාර්ගය අනුගමනය කරන්නෙමු, යැයිද චීන අග්‍රාමාත්‍යවරයා එහිදී ප්‍රකාශ කළේය.


කලාපීය විස්තීර්ණ ආර්ථික හවුල්කාරිත්වය (RCEP) පිළිබඳ නායකයින්ගේ ප්‍රකාශය


අග්නිදිග ආසියානු ජාතීන්ගේ සංගමයේ (ආසියාන්) සාමාජික රටවල රාජ්‍ය ප්‍රධානීන් (බෘනෙයි දරුස්සලාම්, කාම්බෝජය, ඉන්දුනීසියාව, ලා ඕ පීඞීආර්, මැලේසියාව, මියන්මාරය, පිලිපීනය, සිංගප්පූරුව, තායිලන්තය සහ වියට්නාමය) හා ඕස්ට්‍රේලියාව, චීනය, ජපානය, කොරියාව සහ නවසීලන්තය යන රටවල රාජ්‍ය ප්‍රධානීන්ද, 2020 නොවැම්බර් 15 වන දින, මාර්ගගතව පැවැත්වුණු 4 වන කලාපීය විස්තීර්ණ ආර්ථික හවුල්කාරීත්ව (RCEP) සමුළුවේදී හමුවූහ.


කොවිඩ් - 19 ගෝලීය වසංගතය විසින් පෙර නොවූ විරූ අභියෝගයකට ලෝකය මුහුණ දී සිටින මොහොතක මෙම ගිවිසුම (RCEP) අත්සන් කිරීම පිළිබඳව අපි සතුටු වන්නෙමු. වසංගතයෙන් අපේ ආර්ථිකයන්ට, ජනතාවගේ ජීවනෝපායට හා යහපැවැත්මට ඇති අහිතකර බලපෑම සැලකිල්ලට ගනිමින්, මෙම ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිය, සියලූ දෙනාගේම සංවර්ධනය, රැකියා උත්පාදනය සහ කලාපීය සැපයුම් දාම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා සහාය වීමට අප දක්වන ශක්තිමත් කැපවීමයි. විවෘත, සහභාගීත්ව, නීති රීති පදනම් කරගත්, වෙළඳ සහ ආයෝජන විධිවිධානයන් සඳහා අපගේ සහයෝගය ප්‍රකාශ කරමු. කොවිඩ් - 19 වසංගතයට අපගේ කලාපයේ ප්‍රතිචාරය සඳහා RCEP ගිවිසුම ඉතා වැදගත් බව අපි පිළිගනිමු. සියල්ල ඇතුළත් හා තිරසාර පශ්චාත් වසංගත ආර්ථික ප්‍රතිසාධන ක්‍රියාවලියක් තුළින් කලාපයේ ශක්තිමත් නැගීසිටීම සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත.


RCEP ගිවිසුම පෙර නොවූ විරූ මෙගා කලාපීය වෙළඳ විධිවිධානයක් වන අතර එය කලාපයේ සංවර්ධිත, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින හා අවම වශයෙන් සංවර්ධිත ආර්ථිකයන්ගේ විවිධාකාර මිශ්‍රණයකින් සමන්විත වේ. බිලියන 2.2ක වෙළඳපොළක් හෝ ලෝක ජනගහනයෙන් 30%කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ආවරණය වන ගිවිසුමක් ලෙස, ඒකාබද්ධ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමරිකානු ඩොලර් ට්‍රිලියන 26.2ක් හෝ ගෝලීය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 30%ක් නියෝජනය වන මෙම කලාපය, ගෝලීය වෙළඳාමෙන් 28% කට ආසන්න ප්‍රමාණයකට (2019 සංඛ්‍යාලේඛන අනුව) වගකියයි. ලොව විශාලතම නිදහස් වෙළඳ විධිවිධානය වන ගිවිසුම (RCEP) ගෝලීය වෙළඳ හා ආයෝජන නීතිවල පරමාදර්ශී රාමුවක් කරා යන වැදගත් පියවරක් නියෝජනය කරන බව අපි විශ්වාස කරමු.

ආසියාන් විසින් ආරම්භ කරන ලද වඩාත්ම අභිලාෂිත නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම වන එය, කලාපීය රාමුවල ආසියාන් කේන්ද්‍රීයභාවය ඉහළ නැංවීමට සහ කලාපීය හවුල්කරුවන් සමග ආසියාන් සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීමට දායක වේ. ගිවිසුම සඳහා සහභාගී වන ආසියාන් සහ ආසියාන් නොවන රටවල් අතර දැනට පවතින නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම්වල කලින් ආවරණය නොවූ ක්ෂේත්‍ර එයට ඇතුළත් වේ. භාණ්ඩ හා සේවා වෙළඳාම සහ ආයෝජන ආවරණය වන නිශ්චිත විධිවිධාන හැරුණු විට, බුද්ධිමය දේපළ, ඉලෙක්ට්‍රොනික වාණිජ්‍යය, තරගකාරිත්වය, කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායන්, ආර්ථික හා තාක්ෂණික සහයෝගීතාව සහ රජයේ ප්‍රසම්පාදනය පිළිබඳ පරිච්ඡේ ද ගිවිසුමෙහි ඇතුළත් ය.


RCEP ගිවිසුමෙන් ලැබෙන අවස්ථාවන් සහ එහි පූර්ණ හැකියාවන් සාක්ෂාත් කරගත හැක්කේ ගිවිසුම බලාත්මක වූ පසු පමණක් බව අපි එකග වෙමු. කලාපයට බලපාන වෙළඳ හා ආර්ථික ගැටළු පිළිබඳ සංවාද හා සහයෝගීතාවයේ වේදිකාවක් ලෙස RCEP සංවර්ධනය කරන ලෙස අපි ඉල්ලා සිටිමු. මෙම ගිවිසුම (RCEP) ඉන්දියාවට විවෘතව පවතින බව නැවත අවධාරණය කරමු. සහභාගී වූ මුල් රටවල් 16 න් එකක් ලෙස, 2012 සිට සාකච්ඡාවලට සහභාගී වීම සහ එහි උපායමාර්ගික වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගනිමින් ඉන්දියාව මෙම ගිවිසුමට පිවිසීම සාදරයෙන් පිළිගනී.⋆

 

 

දේශාන්තර පැසිෆික් හවුල්කාරිත්වය (TPP) හරහා අඩු තීරුබදු ආර්ථික කලාපයක් ගොඩනැගීම මගින් ‘ආසියාව වෙත හැරීමට’ ඔබාමා පරිපාලනය උත්සාහ කළේය. එය චීනය බැහැර කළ උපාය මාර්ගයක් විය. ටම්ප් පරිපාලනය ටීපීපී ප්‍රතික්ෂේප කර එයින් ඉවත් විය. චීන නිෂ්පාදන සඳහා තීරුබදු ඉහළ නැංවීම, චීන නිෂ්පාදකයින්ට අධි තාක්‍ෂණික සැපයුම් තහනම් කිරීම සහ චීන සමාගම්වලට තම වෙළඳපොළට පිවිසීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම මගින් එය චීනයට එරෙහිව ආර්ථික යුද්ධයක් දියත් කළේය.


දැන් ඇමරිකාව, චීනයට එරෙහි මිලිටරි සන්ධානයක් ගොඩ නැගීමට ද උත්සාහ කරමින් සිටී. ඒ සඳහා 2007 - 2008 සිව්පාර්ශ්වීය ආරක්ෂක සංවාදය නැවත පණ ගැන්වූ අතර එය එක්සත් ජනපද - ඕස්ට්‍රේලියා - ඉන්දියා - ජපාන සංවාද ‘ක්වොඞ්’ ලෙස නම් කරන ලදී. එක්සත් ජනපද අණ යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ආසියානු නේටෝවක් බවට එය පත් කිරීම එහි අරමුණ විය.


එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ අංක 2 රාජ්‍ය තාන්ත‍්‍රිකයා පසුගිය සඳුදා පැවසුවේ වොෂින්ටනය ‘ක්වොඞ්’ සංසදය හරහා ඉන්දියාව, ජපානය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව සමඟ උපායමාර්ගික සබඳතා ‘විධිමත් කිරීමට’ කටයුතු කරන බවයි. ‘ඉන්දු - පැසිෆික් කලාපයේ ඇත්ත වශයෙන්ම ශක්තිමත් බහුපාර්ශ්වීය ව්‍යුහයන් නොමැති බව යථාර්ථයකි. ඔවුන්ට නේටෝවේ හෝ යුරෝපීය සංගමයේ සහායක් නැත, යනුවෙන් එක්සත් ජනපද නියෝජ්‍ය රාජ්‍ය ලේකම් ස්ටීවන් බීගන් වාර්ෂික එක්සත් ජනපද - ඉන්දියානු උපායමාර්ගික හවුල්කාරිත්ව සංසදයට සමගාමීව මාර්ගගත සම්මන්ත්‍රණයකදී පැවසීය. ”යම් අවස්ථාවක දී මෙවැනි ව්‍යුහයක් විධිමත් කිරීම සඳහා නිසැකවම ආරාධනයක් ඇත” යනුවෙන්ද ඔහු පැවසීය.


එහෙත් චීනය කෙරෙහි දැඩි ස්ථාවරයක් ගැනීමට ඕස්ට්‍රේලියාවට හෝ ජපානයට හෝ ඉන්දියාවට කිසිදු උනන්දුවක් නැති බව පෙනේ. සියල්ලන්ම චීනය දෙස බලන්නේ වැදගත් වෙළඳ හවුල්කරුවෙකු ලෙසය. එය සමග ඇති වන ඕනෑම ගැටුමකදී තමන්ට විශාල වියදමක් දැරීමට සිදුවන බව ඔවුහු දනිති.


ඔක්තෝබර් 06 වන දින රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ ක්වොඞ් හි සෙසු විදේශ ඇමතිවරුන් සමග සාකච්ඡාවක් සඳහා ටෝකියෝ බලා පියාසර කළේය. ඔහුගේ සටන්කාමී කතාවට කිසිවෙකු තමා හා එක් නොවන බව ඔහු ඉක්මනින්ම තේරුම් ගත්තේය. ටෝකියෝ නුවර ජපානය, ඉන්දියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල විදේශ ඇමතිවරුන් සමග පැවති සාකච්ඡාවකදී රාජ්‍ය ලේකම් මයික් පොම්පියෝ ඉල්ලා සිටියේ, වඩ වඩාත් තහවුරුවෙමින් සිටින චීනයට එරෙහි වීම සඳහා ඔවුන්ගේ ප්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රටවල් හතරේ සන්ධානය ශක්තිමත් කරන ලෙසයි. පෙනෙන ආකාරයට, පොම්පියෝ චීනය සමග ගැටුමක දී එක්සත් ජනපදයේ පැත්ත ගැනීමට ක්වොඞ් හි සෙසු සාමාජිකයන් තල්ලූ කරමින් සිටියේ නම්, ඒ සඳහා ඔහු කිසිදු ප්‍රසිද්ධ අනුමැතියක් නොලැබූ අතර, ඔහුගේ ප්‍රකාශ ඔහුගේ සත්කාරකයාගේ අදහස් සමග ගැටුණි.


පොම්පියෝ චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය වෙත කෙලින්ම ප්‍රහාරය එල්ල කිරීම ආරම්භ කළේ රටවල් හතරේ ඉහළ පෙළේ රාජ්‍ය තාන්ත‍්‍රිකයන් හා කතා කිරීමට වාඩිවීමට පෙරය.
‘මෙම ක්වොඞ් හි හවුල්කරුවන් වශයෙන්, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ශයේ සූරාකෑම, දූෂණය සහ බලහත්කාරයෙන් අපගේ ජනතාව සහ හවුල්කරුවන් ආරක්ෂා කිරීමට සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම වෙන කවරදාටත් වඩා දැන් තීරණාත්මකය,’ යනුවෙන් ඔහු පැවසීය. එහෙත් ජපාන රජයේ ප්‍රධාන ප්‍රකාශක කට්සුනොබු කැටෝ සාකච්ඡාවෙන් අනතුරුව පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී කියා සිටියේ ”මෙම ක්වොඞ් රැස්වීම පැවැත්වෙන්නේ කිසිදු රටක් ඉලක්ක කරගෙන නොවන” බවයි. ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ඉන්දියාව ද චීනයට අමනාප විය හැකි කිසිවක් කීමට අකමැති විය. එක්වරම පෙනෙන්නේ පොම්පියෝගේ උත්සාහය අසාර්ථක වූ බවය.


සෝවියට් සංගමය මෙන් නොව එය එක්සත් ජනපදය මෙන් එකම ගෝලීය සමාජයේ කොටසක් වන බැවින් චීනය පරාජය කළ නොහැක. ගෝලීය පාලනය, භූ ආර්ථික විද්‍යාව, වෙළඳාම, ආයෝජන, මූල්‍ය, මුදල් භාවිතය, සැපයුම් දාම කළමනාකරණය, තාක්‍ෂණික ප්‍රමිතීන් සහ පද්ධති, විද්‍යාත්මක සහයෝගීතාව යනාදි ඇතුලූ ක්ශේත‍්‍ර රාශියක් පුරා එක්සත් ජනපද - චීන ගැටුම පුළුල්ය. චීනයේ ගෝලීය ප්‍රවේශයේ විශාලත්වය එබඳු ය. සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩුවේ තත්ත්වය මෙය නොවීය.


සියල්ලටත් වඩා, චීනය දෘෂ්ටිවාදයක් අපනයනය කිරීමට නොවෙහෙසෙන අතර, ජයග්‍රහණ තුළින් ආදර්ශයක් සැපයීමට කැමැත්තක් දක්වයි. එය වෙනත් රටවල ආණ්ඩු වෙනස් කිරීමේ ව්‍යාපාරයන්හි නිරත නොවන අතර ඇත්ත වශයෙන්ම ප්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රටවල් සමග හොඳ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වයි.


එක්සත් ජනපදය ආසියාන් සංවිධානය නිර්මාණය කළ නමුත් අද එහි කිසිදු සාමාජිකයෙකුට ආරක්ෂක හවුල්කරුවෙකු ලෙස ඇමරිකාව සහ චීනය අතර තෝරා ගැනීමක් නැත. දකුණු චීන මුහුදේ චීනයට එරෙහිව හිමිකම් වෙනුවෙන් පෙනීසිටින කිසිදු රටක් චීනයට එරෙහිව එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ වීමට සූදානම් නැත.

එක්සත් ජනපදය සිය යුරෝපීය නේටෝ සගයින් චීනයට එරෙහිව ස්ථාවරයක් ගැනීමට පොළඹවා ගැනීමට ද උත්සාහ කළේය. නේටෝ මහලේකම් ජෙන්ස් ස්ටොල්ටන්බර්ග් සෙනසුරාදා අනතුරු ඇගවූයේ චීනයේ වැඩිවන බලපෑම ‘ගෝලීය බල තුලනයේ මූලික වෙනසක්’ ඇති කර ඇති අතර එය නොසලකා හැරිය යුතු නොවන බවයි.
ක්වොඞ් උත්සාහය ආසියාවේ ගිලී ගිය තරමටම එම පියවර යුරෝපයේද ගිලෙනු ඇත. චීනය, යුරෝපයට දෘෂ්ටිවාදාත්මක හෝ මිලිටරි අනතුරක් නොවේ. එය ආර්ථික පරමාර්ථයක් වන අතර ඒ සමග ඇති සම්බන්ධතාවය ප්‍රවේශමෙන් හැසිරවිය යුතුය. යුරෝපා සංගමයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා ලෙස චීනය එක්සත් ජනපදය අභිබවා ගොස් ඇත. 2020 මුල් මාස හත තුළ චීනය එක්සත් ජනපදය අභිබවා යුරෝපීය සංගමයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා බවට පත්විය. යුරෝ - ස්ටැට් සඳහන් කළේ යුරෝපා සංගමයේ චීනයෙන් ආනයනය වාර්ෂිකව සියයට 4.9 කින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. ජර්මනියේ ෆෙඩරල් සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාලයට අනුව, චීනය, 2016 සිට යුරෝපා සංගමයේ විශාලතම ආර්ථිකය වන ජර්මනියේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවා වන අතර, මේ වසරේ දෙවන කාර්තුවේදී ප්‍රථම වතාවට එක්සත් ජනපදය අභිබවා ජර්මනියේ විශාලතම අපනයන වෙළඳපොල බවට පත්වූ අතර, ජූලි මාසයේදී එය පසුගිය වසරේ මට්ටම දක්වා යළිත් වර්ධනය වී තිබේ.


එක්සත් ජනපදය යථාර්ථයට මුහුණ දිය යුතු කාලය පැමිණ ඇත. එය, මිල අධික, අකාර්යක්ෂම මිලිටරියක් සහිත ඉහළ ණයගැති රටකි. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ ලෝකයේ ආර්ථික භූමිකාව තුළ අඛණ්ඩව පහත වැටී ඇත. එක්සත් ජනපදයේ නිධන්ගත අයවැය හිඟයක පවතින අතර රජයේ සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් සඳහා පවා දැන් ණය ලබා දිය යුතුය. එහි මානව හා භෞතික යටිතල පහසුකම් චීනයේ හා අනෙකුත් විශාල ආර්ථික බලවතුන් සමග තරගකාරී මට්ටමක තබා ගැනීමට සම්පත් සොයා ගැනීම අවශ්‍ය වේ.


නිරන්තර සටන්කාමී ස්ථාවරයන් සහ ‘අප පවසන පරිදි කරන්න’ ආකල්පය එහි සගයන් දුරස් කර ඇත. මිත‍්‍ර පාක්ෂිකයින් නොමැතිව එක්සත් ජනපදයට කිසිදු ගැටුමකදී චීනය පරාජය කිරීමට අවස්ථාවක් නැත.
එක්සත් ජනපදයට තවමත් කළ හැක්කේ චීනය සමඟ අවංකව තරග කිරීමයි. එහෙත් ඒ සඳහා නිහතමානිකම, ශක්තිමත් කාර්මික ප්‍රතිපත්තියක් සහ හොඳින් ගෙවන හා තරගකාරී ශ්‍රම බලකායක් අවශ්‍ය වේ. එහෙත් එම කොන්දේසීන් ඇමෙරිකාව තුළ නොපෙනේ.⋆

වම් ඉවුරේ වෙබ් නාදය